Alqor — Bölmə 8: Modullar və Paketlər#

riyazi-alətlər.alq   →   modul adı: riyazi_alətlər
şəbəkə/http.alq      →   modul adı: şəbəkə.http

// riyazi.alq

ixrac et sabit Pİ = 3.14159265358979

ixrac et funksiya kvadrat(x: onluq) -> onluq
    qaytar x * x
son

ixrac et sinif Vektor
    ...
son

funksiya daxiliKöməkçi()          // ixrac olunmur — gizli
    ...
son

// Toplu ixrac
ixrac et {kvadrat, kub, kök}

// Standart ixrac (modulun əsas elementi)
ixrac et standart funksiya hesabla() ... son

// Yenidən ixrac
ixrac et {topla, çıx} riyazi.əsasdan
ixrac et * riyazi.həndəsədən

gətir riyaziyyat

yaz(riyaziyyat.Pİ)
yaz(riyaziyyat.kök(16))

gətir riyaziyyat kimi r

yaz(r.Pİ)

gətir riyaziyyat.{Pİ, kök, qüvvət}

yaz(Pİ)
yaz(kök(16))

gətir riyaziyyat.{kök kimi kvadratKök, Pİ kimi PI}

gətir riyaziyyat.*

gətir riyazi.standart kimi hesabla   // `ixrac et standart` elementi

gətir "./köməkçilər.alq" kimi k
gətir "../ortaq/model.alq" kimi model
gətir "./alt_qovluq/" kimi alt    // qovluğun `indeks.alq` faylı

gətir veb                         // standart kitabxana
gətir @şirkət/analitika           // ad fəzalı paket
gətir tarix_alətləri              // alqorhub paketi

gətir python:numpy kimi np            // PyPI paketi (`alqor python qur numpy`)
gətir python:os.path                  // alt modul → `path` adı
gətir python:math.{sqrt, pi kimi PI}  // seçmə idxal

@əgərHədəf("veb")
gətir brauzer

@əgərHədəf("desktop")
gətir pəncərə

asinxron funksiya yüklə()
    dəyişən modul = gözlə gətirDinamik("./ağır-modul.alq")
    modul.işlət()
son

// həndəsə.alq

ixrac et modul ikiÖlçülü
    ixrac et sinif Nöqtə
        xassə x: onluq
        xassə y: onluq
    son
son

ixrac et modul üçÖlçülü
    ixrac et sinif Nöqtə
        xassə x: onluq
        xassə y: onluq
        xassə z: onluq
    son
son

gətir həndəsə

dəyişən a = yeni həndəsə.ikiÖlçülü.Nöqtə()
dəyişən b = yeni həndəsə.üçÖlçülü.Nöqtə()

// verilənlər.alq

dəyişən _bağlantı: Bağlantı?

// Modul ilk dəfə idxal olunanda bir dəfə işləyir
başlanğıc
    _bağlantı = Bağlantı.aç(sistem.mühit("DB_URL"))
    jurnal.info("Verilənlər bazası bağlandı")
son

// Proqram bitəndə işləyir
bitiş
    _bağlantı?.bağla()
son

✖ ALQ-M005  Dövri modul asılılığı
   a.alq → b.alq → c.alq → a.alq

   = kömək: ortaq hissəni ayrıca modula çıxarın

mənim-layihəm/
├── layihe.alq              # paket manifesti
├── alqor.kilid               # dəqiq versiya kilidi (avtomatik)
├── mənbə/
│   ├── əsas.alq            # giriş nöqtəsi
│   ├── model/
│   │   ├── indeks.alq      # `gətir ./model` bunu yükləyir
│   │   ├── istifadəçi.alq
│   │   └── sifariş.alq
│   └── xidmət/
│       └── auth.alq
├── sınaq/
│   ├── istifadəçi_sınaq.alq
│   └── auth_sınaq.alq
├── statik/                   # veb üçün statik fayllar
│   ├── üslub.css
│   └── şəkil/
├── sənəd/
├── paketlər/                 # asılılıqlar (alqorpm yükləyir)
└── qurma/                    # kompilyasiya nəticələri
    ├── linux-x64/
    ├── veb/
    └── paket/

[paket]
ad = "mənim-layihəm"
versiya = "1.0.0"
təsvir = "Nümunə Alqor layihəsi"
müəllif = ["Vüqar Qənbərov <vuqar@nümunə.az>"]
lisenziya = "MIT"
depo = "https://github.com/istifadəçi/mənim-layihəm"
sənəd = "https://vuqar.pro/hub/paket/mənim-layihəm"
açarSözlər = ["veb", "api"]
alqor_versiya = ">=1.0.0"

[qurma]
giriş = "mənbə/əsas.alq"
hədəf = ["linux-x64", "veb"]      # linux-x64 | linux-arm64 | veb | wasm | windows-x64 | macos-arm64
çıxış = "qurma/"
optimallaşdırma = 2                # 0=yox 1=sürətli 2=balanslı 3=maksimum
simvollar = yanlış                 # sazlama simvolları
statik = doğru                     # statik bağlama (asılılıqsız binar)
sıxılma = doğru

[tip]
rejim = "normal"                   # sərbəst | normal | sərt
sərt_boş = doğru                   # ixtiyari tiplər məcburi yoxlanır

[icra]
stek_dərinliyi = 8192
zibil_yığıcı = "nəsilli"           # istinad | nəsilli | yoxdur
yaddaş_limiti = "512MB"

[asılılıqlar]
veb = "2.1"
verilənlər = "^3.0"                # 3.x.x
json = "~1.4.2"                    # 1.4.x
"@şirkət/analitika" = "1.0"
yerli_paket = { yol = "../yerli" }
qit_paket = { qit = "https://github.com/a/b", teq = "v1.0" }

[inkişaf_asılılıqları]
sınaq_köməkçi = "1.0"

[sınaq]
qovluq = "sınaq/"
örtük_minimum = 80

[veb]
port = 8080
host = "0.0.0.0"
statik_qovluq = "statik/"
canlı_yeniləmə = doğru

[desktop]
pəncərə_başlıq = "Mənim Proqramım"
en = 1024
hündürlük = 768
ikon = "statik/ikon.png"
dəyişdirilə_bilən = doğru

[paketləmə]
deb = { ad = "menim-layihem", asılılıqlar = ["libwebkit2gtk-4.1-0"] }
appimage = { kateqoriya = "Utility" }
flatpak = { id = "az.numune.MenimLayihem" }
docker = { baza = "debian:bookworm-slim" }

[skriptlər]
başlat = "alqor işlət mənbə/əsas.alq"
qur = "alqor qur --buraxılış"
sınaq = "alqortest"
format = "alqorfmt ."

alqorpm başlat                      # yeni layihə yarat
alqorpm əlavə veb                   # paket əlavə et
alqorpm əlavə veb@2.1               # konkret versiya
alqorpm əlavə --inkişaf sınaq_köməkçi
alqorpm sil veb                     # paket sil
alqorpm yüklə                       # layihe.alq-dakı hamısını yüklə
alqorpm yenilə                      # asılılıqları yenilə
alqorpm yenilə veb                  # bir paketi yenilə
alqorpm siyahı                      # quraşdırılmışları göstər
alqorpm ağac                        # asılılıq ağacı
alqorpm axtar json                  # alqorhub-da axtar
alqorpm məlumat veb                 # paket haqqında
alqorpm təmizlə                     # keşi təmizlə
alqorpm yoxla                       # təhlükəsizlik auditi
alqorpm yayımla                     # alqorhub-a göndər
alqorpm giriş                       # alqorhub hesabına giriş

alqorpm əlavə yerli --yol ../yerli
alqorpm əlavə util --qit https://github.com/a/b --teq v1.0

alqor hub --qovluq hub-məlumat --port 8790 --admin aysel

alqor hub --qovluq /srv/alqorhub --host 127.0.0.1 --port 8790 --önək /hub

location /hub/ {
    proxy_pass http://127.0.0.1:8790/hub/;
    proxy_set_header Host $host;
    proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
    client_max_body_size 12m;
}

gətir riyaziyyat.{kök}
gətir həndəsə.{kök}              // ✖ ALQ-M006 ad münaqişəsi

// Həlli:
gətir riyaziyyat.{kök kimi riyaziKök}
gətir həndəsə.{kök kimi həndəsiKök}

// Və ya:
gətir riyaziyyat
gətir həndəsə
yaz(riyaziyyat.kök(16))
yaz(həndəsə.kök(düyün))

ixrac et modul funksiya daxiliAPI()     // paket daxilində açıq, kənarda gizli
    ...
son

gətir python:numpy kimi np                    // bütöv modul, ləqəblə
gətir python:os.path                          // alt modul → `path` adı
gətir python:math.{sqrt, pi kimi PI}          // seçmə idxal
gətir python:statistics.*                     // hamısı (tövsiyə olunmur)

gətir python:collections kimi kol
gətir python:datetime.{date, timedelta}
gətir python:builtins.{sorted}

dəyişən say = kol.Counter("azərbaycan")
yaz(say.most_common(2))                       // [("a", 3), ("z", 1)]
yaz(say["a"])                                 // indeks

dəyişən g = date(2025, 3, 20) + timedelta(days: 40)   // adlı arqument
yaz(g.isoformat(), g > date(2025, 1, 1))      // operatorlar

hər söz, n üçün kol.Counter(["a", "b", "a"]) içində    // Mapping → lüğət kimi
    yaz(söz, n)
son

yaz(sorted(["alma", "ət"], key: (s) => uzunluq(s)))   // geri çağırış

cəhd et
    json.loads(mətn)
tut (x: PythonXətası) əgər x.pythonTipi == "JSONDecodeError"
    yaz("pozulmuş JSON:", x.mesaj)    // "JSONDecodeError: Expecting value…"
son

✖ ALQ-M013  PythonXətası: `numpy` Python paketi tapılmadı — `alqor python qur numpy` ilə quraşdırın

alqor python qur requests "numpy>=2"   # pip install --target python_paketlər/
alqor python qur                       # layihe.alq → [python] asılılıqlar
alqor python siyahı                    # quraşdırılmışlar: ad==versiya
alqor python sil requests              # RECORD siyahısına görə silir
alqor python qur --no-index --find-links ./təkərlər paket   # internetsiz
alqor python siyahı --qovluq q/        # layihəsiz: istənilən qovluq

[python]
asılılıqlar = ["requests>=2.31", "numpy"]
# və ya: asılılıqlar = { requests = ">=2.31", numpy = "*", rich = "13.7" }
#        (versiya operatorsuz yazılsa `==` sayılır)